Terug

Astma bij kinderen

Bijgewerkt: december 2018

Frequente luchtweginfecties, nachtelijke hoestaanvallen, ademnood bij bewegen en buitenspelen – als uw kind zich niet goed voelt, is het niet meer dan natuurlijk dat u als ouder al het mogelijke wilt doen om het herstel te ondersteunen. De diagnose ‘astma bronchiale’ roept in eerste instantie veel vragen op. U bent waarschijnlijk op zoek naar de beste manier om uw kind te ondersteunen

Astma bronchiale is de meest voorkomende chronische aandoening bij kinderen – ongeveer één op de tien kinderen wordt erdoor getroffen. De herstelprognose is voor kinderen echter vrij goed. Meer dan de helft van de kinderen is klachtenvrij tegen de tijd dat ze in de puberteit komen.

Een vroegtijdige diagnose in combinatie met adequate behandeling en training van ouder en kind in symptoombestrijding stelt het kind in staat de astma onder controle te houden en een onbezorgde jeugd te genieten.

Oorzaken van kinderastma

Er wordt onderscheid gemaakt tussen allergische en niet-allergische astma op basis van de oorzaak ervan; kinderastma is heel vaak gerelateerd aan allergieën.

Bij allergische astma worden de klachten veroorzaakt door stoffen waarop het kind allergisch reageert, bijvoorbeeld huisdierharen of pollen.

Niet-allergische astma wordt veroorzaakt door omgevingsprikkels. Hiertoe kunnen luchtweginfecties behoren of bepaalde irriterende stoffen, zoals vervuilende stoffen binnens- en buitenshuis en sterke geuren.

Ook is er sprake van een genetische component, d.w.z. de erfelijke aanleg als gevolg van ouders met allergieën of luchtwegaandoeningen speelt een rol bij de ontwikkeling van kinderastma.

Symptomen van kinderastma

Tot de typische klachten van kinderastma behoren veelvuldige hoestbuien, een fluitende of piepende ademhaling, kortademigheid, druk op de borst of benauwdheid en pijn op de borst. De klachten kunnen met uiteenlopende tijdsintervallen en met uiteenlopende ernstgradaties optreden.

Ademhalingsgeluiden bij kinderen met astma

Een typerende indicator van astma bij baby's en kinderen is een fluitend (piepend) geluid in de ademhaling. Afgezien daarvan kan het kind een gezonde indruk maken. Het fluitende geluid verhevigt bij fysieke inspanning of sport evenals bij hard lachen of huilen.

Hoesten als symptoom van kinderastma

Een andere, veelvoorkomende klacht is een droge hoest, die 's nachts het toeneemt. Net als bij de ademhalingsgeluiden verergert het hoesten bij inspanning, lachen en huilen.

Ademnood

Een acute astma-aanval kan tot ademnood leiden. Als bij zuigelingen en baby's de neusgaten heftig op-en-neergaan bij de ademhaling wijst dit op ademnood. Ook is er sprake van een krachtige samentrekking van de spieren onder de ribbenboog, tussen de ribben of onder het sleutelbeen. Daarnaast kunnen de nagels en lippen blauw verkleuren.

Oudere kinderen zijn zich er meestal van bewust dat ademen moeilijker gaat. Ze stoppen met spelen, gaan zitten en ondersteunen zichzelf met hun handen aan weerszijden om gemakkelijker te kunnen ademen.

Overige klachten

Astma kan ook gepaard gaan met a-typische klachten, zoals frequente verkoudheid, buikpijn, gebrek aan eetlust, slecht drinken en algehele vermoeidheid.

Diagnose kinderastma

Er wordt een nauwkeurige diagnose gesteld na onderzoek van de longen. Niet alle methoden voor bepaling van de longfunctie zijn geschikt voor kinderen. Zuigelingen kunnen in gespecialiseerde klinieken worden onderzocht. Vanaf vierjarige leeftijd kan de longfunctie bij kinderen worden bepaald middels een spirometrietest, waarmee kan worden vastgesteld hoeveel het kind kan in- en uitademen.

Als er een vermoeden van een relatie met een allergie bestaat, dan wordt er een allergietest uitgevoerd (bloedtest en/of aansluitend een huidtest).

Behandeling van astma

Aangezien kinderastma een chronische aandoening is, is de behandeling primair gericht op het controleren van de klachten, zodat uw kind zich vrij kan ontwikkelen.

De behandeling bestaat uit verschillende maatregelen. In aanvulling op de medicatie moet uw kind ook proberen de uitlokkende prikkels te vermijden (als deze bekend zijn).

Er kan hyposensibilisatie, ook wel allergeen-immunotherapie genoemd, worden toegepast om de gevoeligheid voor deze prikkels te verlagen. Dit betekent dat het kind wordt blootgesteld aan steeds grotere hoeveelheden van een allergeen in een poging de reactie van het immuunsysteem te veranderen. Hyposensibilisatie kan soelaas bieden als het is gelukt, de uitlokkende prikkels te bepalen en als deze prikkels niet te talrijk zijn.

Als aanvullende maatregel kunt u uw kind stimuleren te bewegen en te sporten. Bij sport verwijden de bronchiën zich, verbetert de toevoer van zuurstof en worden de ademhalingsspieren sterker. Bespreek met de kinderarts welk type beweging het geschiktst is voor uw kind.

Soms helpt een verandering van klimaat of een verblijf in een gebied met minder allergenen hierbij.

Het is zeer aan te bevelen deel te nemen aan een patiëntentraining, idealiter samen met uw kind. Er zijn ook trainingssessies beschikbaar voor jonge kinderen, waar ze op een speelse manier leren wat er in hun lichaam gebeurt en hoe de medicijnen werken. Hierdoor krijgen ze meer zelfvertrouwen en zijn ze beter in staat met hun klachten om te gaan. Ze leren dat er meer kinderen zijn die dit hebben en dat ze zich niet hoeven te schamen om zonodig medicijnen te nemen waar hun vriendjes en klasgenootjes bij zijn.

Astmabehandeling met medicijnen

De medicijnen voor de behandeling van kinderastma kunnen in twee groepen worden verdeeld. Medicijnen voor de lange termijn met een preventieve werking, waarnaar vaak wordt verwezen als ‘controlerende medicatie’. Glucocorticoïden zijn een effectieve behandelmethode voor de lange termijn. Glucocorticoïden remmen de ontstekingsgevoeligheid van de bronchiën en worden bij voorkeur toegediend in geïnhaleerde vorm, zodat de dosis meteen in de luchtwegen komt.

Bij een acute astma-aanval is er kalmerende medicatie beschikbaar. Deze medicatie wordt ook ‘verlichtende medicatie’ genoemd. Deze medicatie is gericht op een zo snel mogelijke verwijding van de bronchiën, zodat de lucht weer kan stromen.

Preventie van kinderastma

De belangrijkste maatregel bij de preventie van klachten is het vermijden van prikkels die een astma-aanval uitlokken. Preventie is alleen mogelijk als de allergenen en/of irriterende stoffen bekend zijn. Daarnaast heeft een langetermijnbehandeling met preventieve medicatie ook een ontstekingsremmend en preventief effect.


Referenties:

GFMK GmbH & Co. KG. Asthma in children. (Astma bij kinderen.) Te vinden op www.kinder-asthma.com

German Society for Pulmonology and Respiratory Medicine. What is asthma? (Wat is astma?) Te vinden op www.lungenaerzte-im-netz.de/krankheiten/asthma-bronchiale/was-ist-asthma/

German Society for Pulmonology and Respiratory Medicine. How common is childhood asthma? (Hoe gewoon is kinderastma?) Te vinden op www.lungenaerzte-im-netz.de/krankheiten/asthma-bei-kindern/wie-haeufig-ist-asthma-bei-kindern/

Helmholtz Zentrum München (2018). How frequent is asthma? (Hoe vaak komt astma voor?) Te vinden op www.lungeninformationsdienst.de/krankheiten/asthma/verbreitung/index.html

Helmholtz Zentrum München (2018). How is asthma treated? (Hoe wordt astma behandeld?) Te vinden op www.lungeninformationsdienst.de/krankheiten/asthma/therapien/index.html